İnsan ve İşleri

             “Başlamadan sorayım: Din olmadan ahlak var olabilir mi? Ahlak dinle mi gelir?” Zaten ahlak konusu tartışılırken öne sürülen temel soru budur ve millet cevaplarda iki kampa bölünür hep: Kimileri ahlakın ancak inançla var olabileceğini savunur kimileri de ahlakın inançla bir olmadığını söyler. Benim bu konuda iki tarafı da haklı bulduğum ve bulmadığım noktalar mevcut. Bu nedenle bu soruya bir yönden evet, ahlak inançla gelir, diyeceğim, bir yönden hayır, inanç olmadan da ahlak var olur, diyeceğim. Neden ahlak dine bağlı değildir diyorum, önce onu açıklayayım: Ahlak dediğimiz toplum yaşamını düzenleyen asgari kurallar bütünü ve bizden beklenen davranış biçimleridir. Toplum bir arada yaşadıkça zaman içinde kendiliğinden oluşmuş veya bir zaman, bir nedenden konmuş ve öyle yerleşmiştir. Bunun için de dine ihtiyaç falan yoktur. Bunu biliyoruz; çünkü bugün ateistlerin baskın nüfus olduğu, örneğin Japonya gibi ülkelerde toplumsal yaşam Ortadoğu...

Sen üz beni, sen kahret beni Yukarıda Allah var görür hâlimi. Böyle diyor Ümit Sayın Hicran adlı eserinde. 90’ların parçalarından, çok güzeldir, dinlemeyen genç nesle dinlemesini tavsiye ederim; hem serde biraz ilgi arayışı varsa videonun altına “Arkadaşlarım cart curt dinlerken ben bunu dinliyorum, çok mu garibim acaba?” türünden yorum bırakır, like’ları toplarsınız. Fakat bizim konumuz ergenler ve onların ilgi arayışları değil, bu şarkıda söylendiği üzere Allah yukarıda mı veya başka bir yerde mi bunun üzerine konuşacağız. Yalnız Ümit Sayın değil bu arada, İsa Mesih de Allah’ı tanımlarken benzer kelam eder, “Göklerdeki Babam” diye çağırır Tanrı’yı. Yani bulutların üstünde oturan yaşlı, sakallı bir adam mı acaba Allah, hani pek çok özgürlük gibi dinle alay etme özgürlüğünün de bulunduğu Batı medyasında pek çok kereler tasvir edildiği üzere? Gerçi bu ak sakallı Tanrı tasviri Rönesans döneminde Michelangelo’nun Âdem’in Yaratılışı tablosunda da aynı şekilde var, son döneme özgü de...